Hiện nay việc sử dụng tiếng Anh song song với tiếng Việt hay còn gọi là song ngữ ngày càng trở nên phổ biến và được đánh giá cao. Đó là lý do khiến nhiều bậc cha mẹ tìm kiếm các chương trình học tiếng Anh cho trẻ em ngay từ nhỏ để giúp con hoàn thiện kỹ năng giao tiếp song ngữ của mình. Tuy nhiên có nhiều ý kiến trái chiều về việc cho trẻ học song ngữ quá sớm thay vì bé sẽ được học tiếng Anh thiếu nhi khi đến tuổi đi học như trước kia.

Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến những ý kiến trái chiều này? Có thể hiểu được mọi lo lắng đều xuất phát từ sự quan tâm của cha mẹ đến các con yêu của mình. Tuy nhiên các bậc phụ huynh nên xem xét từng khía cạnh thật cụ thể để đưa ra hướng phát triển tốt nhất cho con yêu nhé!

Giải mã những lo lắng về việc cho trẻ học song ngữ sớm

1. Trẻ học song ngữ sớm sẽ chậm phát triển ngôn ngữ?

Có quan niệm cho rằng việc học hai ngôn ngữ có nguy cơ làm chậm quá trình phát triển ngôn ngữ ở trẻ, tuy nhiên hiện nay vẫn không có một bằng chứng nào khẳng định điều này. Thực tế là một số trẻ, bất kể học một hay hai ngôn ngữ, thì bẩm sinh đã chậm nói hơn các trẻ khác.

2. Trẻ học song ngữ sẽ bị lẫn lộn ngôn ngữ?

Việc sử dụng lẫn lộn các ngôn ngữ cũng là một vấn đề khá phổ biến ở trẻ nói song ngữ, tuy nhiên đó không phải là một dấu hiệu của việc lẫn lộn hay gặp vấn đề với khả năng ngôn ngữ. Và các chương trình học tiếng Anh cho trẻ em vẫn đang rất phổ biến, được nhiều người ủng hộ.

Ban đầu, trẻ có thể không nhận biết được rằng có những từ chỉ xuất hiện trong một ngôn ngữ, và thông qua việc sử sụng một thứ ngôn ngữ “hỗn hợp”, trẻ sẽ nhận ra có hai loại ngôn ngữ khác nhau. Trẻ thường có xu hướng sử dụng loại ngôn ngữ nào mà chúng nhớ ra tại một thời điểm. Ví dụ như nếu chúng không biết nói từ “toilet” trong tiếng Anh, nhưng lại biết nói từ này trong một tiếng khác, thì trẻ cũng vậy, các bé sẽ dùng ngôn ngữ mà bé nhớ để nói.

3. Học song ngữ sớm sẽ khiến trẻ dễ bị nói lắp

Trẻ không gây nói lắp vì học tiếng Anh thiếu nhi song song với tiếng mẹ đẻ như nhiều người vẫn nghĩ

Trẻ không nói lắp vì học tiếng Anh thiếu nhi song song với tiếng mẹ đẻ như nhiều người vẫn nghĩ

Một nghiên cứu của Anh được công bố trong “Hồ sơ lưu trữ bệnh ở trẻ em vào năm 2008” cho biết việc nói hai ngôn ngữ trong trường mẫu giáo làm tăng nguy cơ nói lắp ở trẻ. Kết quả này đã gây lo lắng đáng kể đối với những bậc cha mẹ của các trẻ đang học song song 2 chương chình tiếng Anh thiếu nhi và ngoại ngữ khác.

Tuy nhiên kết quả nghiên cứu này cũng không nhận được sự đồng tình của các chuyên gia ở Úc, Canada và Mỹ. Các nhà nghiên cứu ngữ âm học đã đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của nghiên cứu nói trên, cũng chỉ ra rằng các trẻ trong nghiên cứu này được chọn ra từ một số ít phòng khám và không phải là các trường hợp nói lắp “điển hình”.

Phó giáo sư Ann Packman, nhà nghiên cứu ngữ âm học làm việc tại Trung tâm nghiên cứu nói lắp Úc tại Đại học Sydney đã kêu gọi các bậc cha mẹ không ngăn cản việc trẻ học thêm một ngôn ngữ tại trường mẫu giáo, tuy nhiên bà cũng nói cha mẹ nào vẫn có những lo ngại về nguy cơ trẻ bị nói lắp nên liên hệ tư vấn bởi một Nhà nghiên cứu ngữ âm học.

3. Học song ngữ sớm sẽ khiến trẻ bị tiêu hao nhiều năng lượng?

Bộ não của trẻ liên tục sinh ra các kết nối mới, do đó khả năng tiếp thu ngôn ngữ ở trẻ dễ dàng hơn rất nhiều so với ở người lớn. Vì vậy, song song với việc phát triển của tiếng mẹ đẻ hay còn gọi là ngôn ngữ đầu tiên thì việc học thêm một ngôn ngữ thứ hai “không hề gây tốn thêm năng lượng hay tốn thêm không gian trên vỏ não” – theo Anneliese Hastings. Một chuyên gia nghiên cứu ngữ âm có trên 20 năm kinh nghiệm làm việc với trẻ em trong các trường học chính quy cũng như trong các hệ thống giáo dục đặc biệt đã khẳng định.

Lợi ích thật sự của việc cho trẻ học song ngữ

–  Hỗ trợ phát triển ngôn ngữ thứ nhất.

– Làm nổi bật khả năng “đa nhiệm” (khả năng làm nhiều việc cùng một lúc), tăng cường khả năng tập trung, cũng như các khả năng phân tích và giải quyết vấn đề.

– Giúp nâng cao nhận thức cũng như sự tôn trọng với một nền văn hóa khác.

– Người nói hơn một ngôn ngữ sẽ có tinh thần “sắc sảo” hơn và cũng cho thấy khả năng nói song ngữ giúp hỗ trợ quá trình chống lại suy giảm trí nhớ khi về già (dựa vào một nghiên cứu được thực hiện vào năm 2004 bởi Đại học York, Canada)

– Sử dụng song ngữ còn có thể làm chậm lại sự xuất hiện của bệnh Alzheimer một khoảng thời gian là 4 năm (Theo một nghiên cứu khác tại Toronto vào năm 2007)

Với một số lợi ích thiết thực từ việc học và sử dụng song ngữ, cha mẹ có thể yên tâm định hướng cho con mình phát triển toàn diện nhất. Tuy nhiên để quá trình học chương trình song song giữa tiếng mẹ đẻ và tiếng Anh thiếu nhi được thành công thì ba mẹ cần lưu ý một số điều sau:

Một số lưu ý trong quá trình dạy song ngữ cho bé

Cha mẹ không nên nhại tiếng nói bi bô của trẻ

Chúng ta thường có thói quen hay nhại lại những tiếng nói ngọng bi bô của trẻ như một cách thể hiện sự yêu thương. Nhưng đó lại là một sai lầm lớn khiến cho việc xây dựng nền tảng ngôn ngữ ở trẻ bị ảnh hưởng. Dù trẻ sơ sinh không thể hiểu trọn vẹn ý nghĩa từng từ nhưng vùng não ngôn ngữ sẽ được kích thích khi chúng ta nói chuyện với bé.

Do đó, bạn hãy đáp lại tiếng thì thầm, bi bô của trẻ bằng lời nói rõ ràng. Bé càng nghe nhiều ngôn ngữ thì những vùng não ấy sẽ càng lớn mạnh và phát triển. Trẻ sẽ học được nét đặc trưng của loại ngôn ngữ mà bạn nói khi bắt đầu biết xếp các từ lại với nhau. Những đứa trẻ được tiếp xúc với hai loại ngôn ngữ từ khi mới sinh sẽ học nói hai ngôn ngữ này vô cùng lưu loát. Tuy nhiên từ tháng thứ 6, nếu trẻ vẫn chưa nghe được những âm thanh cụ thể từ những ngôn ngữ riêng biệt thì trẻ sẽ gặp khó khăn hơn trong việc phân biệt các ngôn ngữ này về sau.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khi lớn lên, khả năng thích ứng với âm thanh và ngôn ngữ của trẻ sẽ giảm dần. Khi trên 6 -7 tuổi, trẻ sẽ cảm thấy khó khăn hơn trong việc hình thành các mối liên kết ngôn ngữ. Vì vậy, trẻ sẽ khó học ngôn ngữ hơn khi vào tiểu học so với lúc đi nhà trẻ. Đó là lý do khiến nhiều bậc cha mẹ chọn các chương trình học tiếng Anh cho trẻ em từ sớm.

Hãy cùng con ca hát, đọc sách, và vui chơi

Cùng con vui chơi cũng là phương pháp dạy tiếng Anh thiếu nhi hiệu quả

Cùng con vui chơi cũng là phương pháp dạy tiếng Anh thiếu nhi hiệu quả

Hãy thu hút bé vì bé sẽ học hỏi dễ hơn khi có một quá trình tổng thể và hấp dẫn. Hãy biến ngôi nhà của bạn tràn ngập âm nhạc và tiếng hát, tiếng trò chuyện, đọc sách và các hoạt động vui chơi. Trẻ sẽ ghi nhớ từ vựng dễ dàng hơn khi chúng tương đồng với nhịp điệu trong thơ ca và các bài hát.

Vì vậy, bạn sẽ cùng con trải qua niềm vui khi hát và đọc theo các bài hát tiếng Anh thiếu nhi để học từ và cách diễn đạt, trong khi bé đang tiếp thu từ vựng, ngữ pháp và cách diễn đạt trong tâm thế vô cùng thoải mái.

Tương tự như vậy khi bạn dạy con tiếng mẹ đẻ, trẻ sẽ rất vui và học rất nhanh nếu bạn dùng các trò chơi cơ bản. Bằng cách này, trẻ sẽ không từ chối hoặc né tránh việc học ngôn ngữ. Khi trẻ dần lớn, bạn nên mở rộng thêm nhiều trò chơi liên quan đến mỹ thuật, nhảy múa, nấu ăn, thư pháp nhằm mang kĩ năng nói và viết ngôn ngữ đến cho trẻ.

Cha hoặc mẹ, mỗi người nói với con một ngôn ngữ

Một trong những cách dạy song ngữ tốt nhất là dạy cả 2 ngôn ngữ tại nhà mà không cần đến các chương trình học tiếng Anh cho trẻ em. Chính vì lí do này, chồng bạn và bạn nên sử dụng riêng mỗi người một ngôn ngữ để dạy con khi trẻ được 10 tuổi. Ví dụ, chồng bạn sẽ thường xuyên nói tiếng Anh với con, bạn thì luôn nói tiếng Việt. Trẻ sẽ học hỏi thông qua sự gắn bó và bền bỉ. Mẹ nói tiếng Việt, cha nói tiếng Anh, và khi cha và mẹ bên nhau sẽ cùng nói tiếng Anh. Để phương pháp này hiệu quả, cả cha và mẹ nên dành thời gian cân bằng giữa 2 ngôn ngữ khi ở bên con.

Điều gì sẽ xảy ra nếu cả ba mẹ đều không lưu loát tiếng mẹ đẻ?

Vì ngày nay rất nhiều gia đình chỉ dùng tiếng Anh như ngôn ngữ chính. Nếu trường hợp đó xảy ra, bạn hãy cùng học tiếng mẹ đẻ với con và thể hiện sự đam mê học hỏi ngay cả khi bạn chẳng giỏi về nó. Sự nhiệt tình, hứng thú và kiên trì của cha mẹ khi dạy con sẽ là chìa khoá dẫn đến thành công, dù cha mẹ là người truyền dạy ngôn ngữ chính hay chỉ là học cùng con như đã nêu. Có rất nhiều chương trình học tiếng Anh cho trẻ em hiện nay để bạn lựa chọn một lớp phù hợp với bé.

Ngôn ngữ không được sử dụng sẽ mất đi

Trong một số trường hợp, trẻ con khi được dạy một ngôn ngữ mới sẽ ít hứng thú hoặc thấy rất kì lạ. Nhưng bạn đừng lo, đó chỉ là vấn đề nhỏ giúp con bạn vượt qua những khó khăn đầu đời để hoà nhập với môi trường ngôn ngữ hoàn toàn xa lạ. Một khi trẻ nghe ngôn ngữ đó nhiều lần, rào cản sẽ biến mất và trẻ sẽ thấy việc học dễ dàng hơn.

Trẻ con thích ứng rất nhanh và rất linh hoạt, chúng có thể nhanh chóng hiểu ý nghĩa, thông điệp của giáo viên đang giảng và thấy thoải mái trong môi trường ngôn ngữ mới nhanh hơn người lớn rất nhiều lần.

Hãy tận dụng mọi đồ vật trong nhà

Nếu cho phép con có khoảng thời gian nhất định trong ngày để xem tivi hay máy vi tính thì bạn nên tìm kiếm hoặc cho trẻ xem các chương trình tiếng Anh thiếu nhi trên Youtube hoặc  những video dạy văn hoá cơ bản thật vui nhộn.

Nếu có một gia đình nhiều thế hệ thì bạn nên tận dụng nó, đây là cơ hội tốt cho con bạn nói chuyện với nhiều người từ đầu. Để nuôi một đứa trẻ nói được song ngữ là cả một sự nỗ lực lớn từ gia đình. Trong đó quan trọng nhất vẫn là cha mẹ. Bạn phải không ngừng nỗ lực để khiến ngôn ngữ của bạn gắn chặt với đời sống hằng ngày của trẻ, hoặc ít nhất cũng phải ở mức cơ bản. Bắt đầu và hoàn thành một trật tự càng cao thì con bạn sẽ được làm quen với ngôn ngữ sớm hơn.

Ngoài ra cha mẹ cũng đừng quên

Những lưu ý trong chương trình học tiếng Anh cho trẻ em mẹ cần nhớ

Những lưu ý trong chương trình học tiếng Anh cho trẻ em mẹ cần nhớ

  • Giúp bé biết rõ tên của các ngôn ngữ khác nhau mà bé nói được.
  • Chơi trò chơi và đọc sách bằng hai thứ tiếng khác nhau.
  • Dạy bé các bài hát bằng cả hai ngôn ngữ.
  • Kể cho bé nghe các câu chuyện bằng các loại ngôn ngữ và khuyến khích bé tham gia vào việc kể chuyện.
  • Đưa bé tới các buổi hòa nhạc, xem phim hay xem kịch nơi mà bé có thể nghe thấy các ngôn ngữ bạn đang dạy bé.
  • Tìm kiếm các gia đình hay các bé khác nói cùng ngôn ngữ.
  • Đừng chỉ tập trung vào ngôn ngữ, hãy khuyến khích bé tìm hiểu cả các khía cạnh văn hóa khác.
  • Đừng vội bỏ cuộc nếu bé tỏ ra chưa hứng thú với ngôn ngữ mới, hãy kiên nhẫn và nghĩ tới các lợi ích bạn có thể đem lại cho bé.

Việc dạy song ngữ cho trẻ không sai, nhưng nếu chúng ta không khéo léo có thể sẽ ảnh hưởng đến việc nhận biết ngôn ngữ của trẻ trong một khoảng thời gian. Tốt nhất chúng ta cũng nên tham khảo những lưu ý trên để việc dạy và học song ngữ trở nên dễ dàng và không mất nhiều thời gian của gia đình.

Nếu bạn chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc dạy song ngữ cho con hoặc không có vốn tiếng Anh đủ dùng thì cũng có thể tham khảo một số clip giới thiệu chương trình tiếng Anh thiếu nhi và cho cả phụ huynh để hỗ trợ thêm cho cha mẹ và bé trong quá trình học.

Bạn có thể tham khảo clip giới thiệu tại đây.

Chúc gia đình mình luôn vui vẻ và hạnh phúc.